Kıl ve Kılın Yapısı

Erişkin bir insanın saçla kaplı deri yüzeyi yaklaşık 1000 cm2 dir. Her cm2 ye ortalama 100 saç teli düşmektedir. Normal bir erişkinin saçlı derisinde ortalama 100 bin saç teli vardır. Bu rakam beyaz ırk içindir. Sarı ırkta bu sayı 140 bin civarında, esmer ırkta 110 bin civarındadır.

Aslında bütün vücudumuz ( el ayak tabanları ve dudaklar hariç ) kıllarla kaplıdır ancak çoğunluğu melanin içermediğinden çıplak gözle görülemeyecek kadar renksiz ve küçüktürler. Vücudumuzdaki kıl sayısı saçımızdakinin 10 katından daha fazladır. Göğüs, omuzlar, sırt, koltuk altı ve genital bölgeler kılların daha güçlü çıktığı alanlardır.

Kıl; içerdiği az miktardaki suyun yanı sıra Karbonhidratlar, Üre, Ürik asit, serbest Aminoasitler, Fosfolipitler, Kolesterol, Yağ asitleri ve en önemlisi Keratin açısından zengindir. Kılın esas yapısı, 18 Aminoasitten oluşan ve dermal papillanın tabanında bulunan Keratinositler tarafından meydana getirilen Keratindir.

KERATİN 

Keratin, vicudumuzun bir çok bölgesinde çapraz bağlı sarmal yapıda bulunan lifli bir proteindir. Metyonin ve Sistein aminoasitleri (proteinleri oluşturan yapı taşları) açısından zengin olan Keratin suda neredeyse çözünmeyen ender proteinlerden olduğu için saça dayanıklılık verir.

Yapısı

  • Hidrojen: Saçlara esneklik kazandıran keratindeki hidrojen bağlarıdır. Hidrojen iyonları konumları ile saça parlaklık kazandırır.
  • Sülfür: Keratini oluşturan Polipeptid zinciri sülfür köprüleri ile birbirine bağlanır. Saçlar, birbirine sülfür köprüleri ile bağlanan Keratin moleküllerinden oluşur. Sülfür bağlarının kuvvetli özellikte olması saçın fiziksel ve kimyasal etkilere karşı direnç kazanmasını sağlar. Disülfür bağları ancak, Ultaraviyole Işık, yüksek ısıya maruz kalma, Oksidan maddeler, kuvvetli Asidik ve Bazik maddelerin etkisiyle parçalanabilir.
  • Cystein:  Di sülfit bağlarıyla bağlanan çapraz bağlar Cystine i sert yapıda olan Cystein e dönüştürerek saça sertlik ve dayanıklılık katar
  • Proteinler: Kılın yapısındaki proteinler suda çözünmez ve proteolitik enzimlere karşı direnç gösterir.

 

Aminoasit

Miktar(%)

Aminoasit

Miktar(%)

Sistein

17.5

Alanin

4.8

Serin

11.7

Prolin

3.6

Glutamik asit

11.1

Lizin

2.8

Treonin

6.9

İzolösin

2.7

Glisin

6.5

Trozin

1.9

Lösin

6.1

Triptofan

1.8

Valin

5.9

Fenilalanin

1.4

Arginin

5.6

Histidin

0.8

Aspartik asit

5.0

Metyonin

0.5

Tablodan da görüldüğü gibi Keratin in yapısında en çok kükürtlü bir Aminoasit olan ve saça dayanıklılık özelliği veren ‘’Sistein’’ Aminoasiti bulunur.

Saç Folikülü

Folikül, saçın içinde büyüdüğü yapıdır. Saçın içinde bulunduğu gözenekli yapı yağ üreterek deriyi ve saçı yağlandırır. Gözenekli yapının dışında görülen kısımlarda özel kaslar yer alır.

 

Saç Kökü

PAPİLLA

Bulbusun içine doğru çıkıntı yapan ve matriks hücreleri tarafından çevrelenmiş yumurtamsı görünümlü papilla, tüy oluşumunu başlatan ilk sinyallerin gönderildiği yerdir. Golgi Apareyi aracılığıyla sitokinler tarafından taşınan bu sinyaller ilgili folikül hücrelerindeki reseptörlere bağlanırlar. Sitokinler, hedef hücrenin tipine göre bölünmeyi pozitif veya negatif yönde etkileyen proteinlerdir. Örneğin androjenlerin etkisiyle gönderilen sitokinler ilgili reseptörlere bağlanarak kıl oluşumuna neden olur. Reseptörlerin başka maddeler tarafından tutulmuş olması, sitokinlerin dolayısıyla ilgili hücrenin işlevini etkiler.
MATRİKS
Papillayı çevreleyen ve sitoplazmalarında çok sayıda ribozom ve mitokondri bulunan matriks hücreleri hızla bölünerek kıl oluşumunda önemli rol oynar.

İç kök kılıfı
Melanin içermeyen, keratinize olmayan 'İç kök kütikulası, Huxley ve Henle Tabakaları'ndan oluşur.

Dış kök kılıfı
Dış kök kılıfı, birkaç sıra hücreden oluşmuştur ve bulbusun alt düzeyinden yağ bezi kanalı girişine doğru uzanarak folikülü bir eldiven gibi sarar. Anajen fazın erken dönemlerinde bölünerek uzar, ancak ileri dönemde bölünmeleri durur.


Bir kılın gövde kesitinde Medulla (Öz), Korteks ve Kıl kütükulası olmak üzere 3 katman vardır.


                                                  
Medulla (Öz): Kılın iç bölümünü oluşturan medulla; büyük, veziküler görünüşlü,tam bir keratinizasyon göstermeyen kübik hücre sütunlarından oluşur ve her kılda bulunmayabilir. Medullalı kıllar; devamlı, aralıklı, parçalı ve boncuk medullalı olmak üzere 4 tipte değerlendirilir.
Korteks: Medullalı kıllarda medullayı kuşatan ve kılın esasını oluşturan Korteks; mekik şeklinde ve birkaç sıralı keratinize hücrelerden meydana gelir.
Kütikula: Kılın en dış tabakasını oluşturan ve kılı dış etkilerden koruyan kıl Kütikulası ise korteksi çepeçevre kuşatan, keratinize ve çekirdeksiz yassı epitel hücrelerden meydana gelir.

KILIN GELİŞİMİ

 

Anne karnında ilk kıl folikülleri ağız çevresinde oluşur. Yaklaşık 22. Haftada bütün yüzey foliküllerinin gelişimi tamamlanmıştır. Doğumdan önceki kıl folikülleri renksiz, ince ve yumuşak olup lanugo ismiyle anılırlar. Doğumdan sonra kılların bir kısmı güçlü pigmentli kıllara dönüşürken ( Terminal kıllar ), bazısı yine renksiz ve yumuşak ( Vellus ), kalanlar da bu iki tipin arasındadırlar ( İntermediate ). Gelişimini tamamlayan foliküller vücutta farklı boyutlarda bulunurlar. Örneğin, kaşta 2-2,5 mm, kolda 3mm, koltukaltında 3-3,5 mm, kasık bölgesinde 3-4 mm, bacakta 2-3mm civarındadırlar.Aşağıda kılın gelişim süreci şekillerle ifade edilmiştir.

 

 

KIL ÇEŞİTLERİ

1. LANUGO KILLARI
Kıl yapımı fetal hayatın 3. ayında başlar ve giderek tüm vücut medullasız, uzun lanügo tüyleri ile kaplanır. Bunlar 8. fetal ayda dökülürler ve yerlerini kısa lanügo tüyler alır. Saçlı deri dışında bulunan bu tüyler ise hayatın 3. veya 4. aylarında dökülürler. Lanugo tüyleri bundan sonra normal şartlarda görülmez. İki tip kıl bunun yerini alır; vellus ve terminal kıllar.
2. VELLUS KILLARI
Vellus kılları bir ya da iki santimetre uzunluklardaki kısa tüylerdir. Pigment içeriği yani renk maddesi çok az olduğundan renksiz görünürler. Köklerinde bitişik yağ bezleri ve ayrıca gövdelerinde medulla katmanı bulundurmazlar. İnce ve yumuşak yapıda olan bu kıllar, estetik görüntüyü etkilemezler.
3. TERMİNAL KILLAR
Normal kıl yapı özellikeri bu kıl tipinde bulunur. Genellikle saçlarımız ve insan gövdesinde bulunan kalın kıllar, terminal kıllar tipine girerler. Bitişik yağ bezleri olan kıl köklerinden çıkarlar. Koyu pigmentli kıl lifleri ve bunların ortasında bulunan medulla katında kalın terminal kılları oluşur.

KIL PİGMENTASYONU

Kılların rengi melanositler tarafından belirlenir. Kıllar sadece aktif büyüdükleri dönemde
pigmente olurlar çünkü melanogenik aktivite kıl siklusunun anagen döneminde gerçekleşir.
Melanositler anagen folikülde matriks bölümünde lokalizedirler ve pigment üretirler.
3 tip melanin vardır:
1) Ömelanin: Kahverengi-siyah rengi belirler.
2) Feomelanin: Sarı rengi belirler.
3) Eritromelanin: Kızıl rengi belirler.
Pigment kıl sapında korteks kısmında ağırlıkla bulunur. Yeni kıl formasyonunda tipik olarak
pigment görülmez. Kıl rengindeki yoğunluk pigment miktarıyla doğru orantılıdır.